Poecile montanus

W dniu 12.04.2026 r. obserwowałem parę czarnogłówek na Józefowie. Ptaki wykuwały dziuplę w złamanej olszy na wysokości 1,5 m nad gruntem. Pracowały tak intensywnie, że w ciągu dwóch dni wykuły odpowiednią dziuplę. Wynosiły na zmianę drewniane wióry tak często, że jeden z ptaków musiał oczekiwać przed dziuplą na drugiego. Kawałki olszowego próchna ptaki wynosiły na odległość 10-15 m od dziupli, średnio co 15 s (50 pomiarów czasu). Nie wyrzucały drewna spontanicznie, ale wybierały rozwidlenia gałęzi olsz i tam je upychały. Okoliczne drzewa były udekorowane mnóstwem wyniesionych wiórów. Na początku wykuwania dziupli, sikory zostawiały wióry pod drzewem, na  uschniętych liściach turzyc.

Czarnogłówka (Poecile montanus) przy dziupli

Czarnogłówka (Poecile montanus) przy dziupli

Czarnogłówka (Poecile montanus) z wiórami olszowymi w dziobie

Czarnogłówka (Poecile montanus) przy wykuwaniu dziupli

Stały gość - lepiarka

 Marzec okazał się suchym i ciepłym miesiącem. Choć noce kończyły się przymrozkiem to już od godziny 9-10 rano świeciło słońce i mocno nagrzewało południowy skłon plantacji leszczyny. A takie warunki to znakomity czas na gody lepiarki. Pszczoła ta należy do lepiarkowatych i jest aktywna już od początku marca. Siedlisko plantacji leszczyny okazało się tak atrakcyjne, że co roku pszczoły zajmują coraz większy obszar. Oblot i gody trwały przez dwa tygodnie od godziny 10 do 14. Obserwacja zachowań tych owadów to same zagadki, jak choćby gromadzenie się większej liczby samic przy kopulującej parze lepiarek wiosennych?

Siedlisko lepiarki wiosennej (Colletes cunicularius)

Kopulująca para lepiarek wiosennych  (Colletes cunicularius)

Lepiarki wiosenne w czasie godów (Colletes cunicularius)

Samiec lepiarki wiosennej  (Colletes cunicularius)

Samice lepiarki wiosennej (Colletes cunicularius)

Lepiarki w czasie godów (Colletes cunicularius)

   

Ptasia godzinka

Ptasia godzinka zmotywowała mnie do fotografowania sikor. A, że w liczeniu wygrała bogatka, to postarałem się na Józefowie poszukać pozostałych sikor. Udało się prawie wszystkie spotkać oprócz jednej, sikory ubogiej. W nazewnictwie naszych gatunków sikor obowiązuje zasada nazw jednoczłonowych, z jednym wyjątkiem, wspomnianej sikory ubogiej. Miała być szarytka, ale przywodziła niezbyt trafne skojarzenie, więc pozostała sikorą ubogą.

Bogatka (Parus major)

Sosnówka (Periparus ater)

Modraszka (Cyanistes caeruleus)

Czarnogłówka (Poecile montanus)

Czubatka (Lophophanes cristatus)

Rzadkości 2025 roku

 Podsumowując miniony 2025 rok, trzeba wspomnieć o kilku obserwacjach rzadkości, które pojawiają się regularnie w moich ulubionych siedliskach. Sowy - to ptaki, które są stałymi bywalcami nie tylko Józefowa, ale także mojej posesji, gdzie w opuszczonym gnieździe sroki sowy uszatki miały lęg, niestety bez sukcesu. Puszczyki jak zwykle od kilku lat z sukcesem wyprowadziły gromadkę młodych. Puszczyk uralski to rzadkość, przebywając na południu Polski w lesie bukowym, można spotkać tego tajemniczego ptaka. Natomiast dzięcioły polubiły plantację leszczyny i korzystają z jej zasobów oprócz dzięciołów zielonych, które nie gustują w orzechach, ale wykorzystują dość często słup energetyczny do obserwacji i odpoczynku. Stabilne siedlisko na plantacji leszczyny to nadal świetne miejsce do rozrodu naszej pszczoły samotnicy - lepiarki wiosennej. Budują tam dziesiątki norek, gdzie składają jajka. 

Sowa uszata (Asio otus)

Puszczyk zwyczajny (Strix aluco)

Puszczyk uralski (Strix uralensis)

Dzięcioł duży (Dendrocopus major)

Dzięcioł zielony (Picus viridis)

Lepiarka wiosenna   (Colletes cunicularius)

Rzadka osa na Józefowie

 W połowie sierpnia zakwitły ostrożenie błotne, wody niestety już w szuwarze zabrakło i rośliny korzystają z resztek zgromadzonych w murszu. Kwiaty ostrożenia są atrakcyjnym źródłem pożytku dla wielu owadów. Rzadkością okazała się smukwa wyglądająca jak czarna osa. Posiada najczęściej dwa żółte paski na odwłoku i cała jest pokryta włoskami. Choć posiada żądło, to używa go w ostateczności. Owady te preferują fioletowy kolor kwiatów i przez dłuższy czas przebywały na  kwiatostanach ostrożenia. Są bardzo rzadkie i w Polsce narażona na wyginięcie. 

Smukwa kosmata (Scolia hirta) 

Smukwa kosmata (Scolia hirta)

 zbierająca pożytek na kwiatach ostrożenia błotnego (Cirsium palustre)

Smukwa kosmata (Scolia hirta)

Para smukw kosmatych (Scolia hirta)

Kopulujące smukwy kosmate (Scolia hirta)

Resztki wody na Józefowie

Przedstawiciele królestwa zwierząt

 Królestwo zwierząt na Józefowie jest reprezentowane przez szereg gatunków i to przez cały rok. Wydawać by się mogło, że są tak pospolite i nic nowego nie można więcej o nich napisać. W szuwarze wielkoturzycowym można spotkać przedstawicieli kręgowców i bezkręgowców. Początek czerwca to czas ptaków i owadów. Choć dramatycznie brakuje wody, to płazy też są obecne w tym ciekawym siedlisku. Spotkać już można młode zaskrońce, a w pobliskim zadrzewieniu wieczorami słychać odzywające się puszczyki, które od wielu lat są stałymi bywalcami Józefowa. Stare olsze to miejsce żerowania dzięciołów, dużego oraz trójpalczastego. 

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)

Rzekotka drzewna (Hyla arborea)

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix)

Świerszcz polny (Gryllus campestris)

Komarnica błotna (Tipula paludosa)

Lśniak szmaragdek (Adscita statices)

  

Kuźnia dzięcioła

 Jest naszym najliczniejszym i najczęściej spotykanym dzięciołem w kraju. Jego pożywienie różni się w zależności od pory roku. Zimą i jesienią to nasiona drzew a w okresie wiosny i lata jego pokarm to przeważnie owady i larwy żyjące w martwym drewnie. Dzięcioł duży Dendrocopos major potrafi jeszcze w inny sposób zaskoczyć obserwatorów, a to przez nakłuwanie klonów i wypijanie soków i jeszcze praktyczniejsza umiejętność, to używanie "kuźni" do wydobywania nasion z szyszek i orzechów. Na plantacji leszczyny orzechów zawsze jest sporo, więc nawet w maju dzięcioł ten wykorzystuje "kuźnię" do zdobycia wysokowartościowego pokarmu.

  

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) przy "kuźni"

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) przy "kuźni"

 

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) z orzechem laskowym

 

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) zjadający orzecha laskowego