Puszczyki z Józefowa

 Nie tylko ludzie mają problemy ze znalezieniem odpowiedniego mieszkania. Puszczyki, jedne z naszych największych dziuplaków wtórnych (korzystających z istniejących dziupli), mają też problemy, gdyż starych, dziuplastych drzew jest jak na lekarstwo. A jak im chcemy pomóc i wieszamy skrzynki lęgowe, to są na nie inni chętni - jak choćby kuna.

Kuna (Martes martes)

Na takie drapieżniki udało się wymyślić kilka sposobów. Oprócz chemicznego odstraszania, można zastosować techniczne bariery w postaci opasek zrobionych choćby ze starej blachy. A siatka ogrodzeniowa chroni dęby przed bobrami. W tym siedlisku pozostało już kilka dorodnych drzew, reszta padła pod siekaczami tych gryzoni. 

Zabezpieczona przed drapieżnikami

 skrzynka lęgowa puszczyków. 

Wybór miejsca na zamontowanie takiej skrzynki ma też ogromne znaczenie. W jednym przypadku przez kilka lat skrzynka znajdowała się w borze sosnowym, ani razu nie była zajęta prze puszczyki. Wystarczy znaleźć miejsce na granicy lasu i otwartych łąk, pól upranych a sukces lęgowy mamy pewny.

Dorosły puszczyk w wylocie skrzynki lęgowej

 

Dorosły puszczyk (Strix aluco)

Podloty puszczyka (Strix aluco)

Na początku czerwca puszczyki opuszczają miejsca lęgowe. Przebywają jeszcze przez kilka tygodni w pobliżu miejsca gniazdowania i od zmierzchu nawołują rodziców którzy je ciągle karmią.

Sukces lęgowy, w tym konkretnym przypadku, przedstawia się następująco:

2018 r. – 1 pisklę (dwa zginęły zaraz po opuszczeniu skrzynki).
2019 r. – 3 pisklęta
2020 r. – 4 pisklęta
2021 r. – 4 pisklęta
2022 r. – 3 pisklęta

2023 r. – 6 piskląt

2024 r. - 3 pisklęta

2025 r. - 5 piskląt

 

Niebieska żaba

 W zależności od pogody, najczęściej na początku kwietnia, odbywają gody naszej niebieskiej żaby! Jest ich na Józefowie co roku od 200 do 300 osobników. Od czasu, gdy bobry zatrzymały wiosenny odpływ wody, jako pierwsze zajmują dogodne miejsca do złożenia skrzeku. Są niezwykle płochliwe, obserwowanie ich wymaga nie lada cierpliwości. Samce wydają charakterystyczny głos przypominający bulgotanie gotującej wody. Trwa to kilka dni i tak szybko, jak się pojawiają, tak szybko znikają z siedliska. Pozostają tylko kuliste bryły skrzeku.  

Żaby moczarowe (Rana arvalis) w siedlisku godowym

Żaby moczarowe (Rana arvalis) w siedlisku z okrężnicą bagienną (Hottonia palustris)

Żaba moczarowa (Rana arvalis), samiec

Żaba moczarowa (Rana arvalis) 

Żaba moczarowe (Rana arvalis) 

z pasożytującą pijawką lekarską (Hirudo medicinalis) 

Ryś - rzadki gość

 

Ryś jest często spotykany w Bieszczadach, natomiast rzadko na Pogórzu Dynowskim. Szacuje się, że w Polsce żyje około 120 rysi w dwóch populacjach: karpackiej oraz bałtyckiej. W tym roku można było wpisać obserwację tego kota do Atlasu Ssaków Polski w kwadracie 17Pi. Nic by w tym nie było dziwnego, gdyż rysie często się przemieszczają, gdyby nie to, że ten kot nagrał się na fotopułapkę 100 m od domostw. Teren ten jest mocno pofragmentowany drogami i domami ogrodzonymi siatkami, z niewielkimi zadrzewieniami na gruntach porolnych. Nie jest to więc przeszkoda, by ryś skutecznie przemieszczał się wzdłuż doliny Sanu. Lynx lynx jest objęty ochroną od 1995 roku, a od 2016 roku ochroną ścisłą, co spowodowało wzrost populacji i pojawienie się rysia w nowych siedliskach. 

Ryś (Lynx lynx)

Atak rysia na sarny.

Ryś (Lynx lynx) na Pogórzu Dynowskim

   

Rzekotka drzewna

 Józefowo to dogodne miejsce do rozmnażania się płazów, a szczególnie dla jedynego przedstawiciela rodziny rzekotkowatych w Polsce. Kilkadziesiąt samców rzekotki drzewnej odzywa się tam w okresie godowym. Choć sklasyfikowano ten gatunek jako najmniejszej troski, to w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Ze względu na skryty tryb życia i przebywanie wśród koron drzew i krzewów, częściej rzekotkę słyszymy niż możemy zobaczyć. Do nietypowego spotkania doszło jednak na skraju jej siedliska, rzekotka postanowiła sprawdzić, co znajduje się w kubku na herbatę!

Rzekotka drzewna (Hyla arborea)

Wspinaczka rzekotki drzewnej (Hyla arborea)

Wspinaczka rzekotki drzewnej (Hyla arborea)

Koniec wspinaczki rzekotki drzewnej (Hyla arborea)

  

Gacek brunatny

 Opuszczona piwnica od kilku lat jest zasiedlona przez rzadkie ssaki. W okresie zimy czwarty rok z kolei hibernują tam gacki. Aby ocenić stan populacji, konieczna jest jednorazowa inwentaryzacja siedliska niewyrządzająca ssakom szkody. Jest ich raz 4, raz 5. Wystarczyło po uzgodnieniu z właścicielem nieruchomości, niewielkim kosztem uszczelnić okna, naprawić drzwi wejściowe, założyć skobel do zamykania i co najważniejsze powiesić tabliczkę z napisem, że zimują tutaj rzadkie i pożyteczne ssaki z prośbą o nieprzeszkadzanie w czasie hibernacji. Dzięki takim przedsięwzięciom można skutecznie chronić gacka brunatnego, rzadkiego i niezwykłego ssaka latającego. 

Gacek brunatny (Plecotus auritus)

Trzy gacki (1+2) w opuszczonej piwnicy

Zaadoptowana piwnica pana Roberta

Dzięcioł trójpalczasty

 Na Józefowie, po zasiedleniu szuwaru przez bobry, zmieniło się siedlisko, podniósł się poziom wody a tym samym niektóre drzewa uschły. Takie siedlisko to dogodne miejsce do żerowania dzięciołów. Pojawiają się tam najczęściej dzięcioły czarne czy duże, ale w tym roku pojawił się nowy, rzadki gatunek - dzięcioł trójpalczasty. Gatunek bardzo nieliczny a liczba par w kraju szacowana jest na 1000 par. Picoides tridactylus jest raczej dzięciołem niepłochliwym, co umożliwia dłuższą obserwację.

Dzięcioł trójpalczasty Picoides tridactylus wyróżnia się, na tle innych dzięciołów, żółtą czapeczką i trzema palcami na nodze oraz wyraźnym dymorfizmem płciowym.

Dzięcioł trójpalczasty Picoides tridactylus z wyraźnie widoczną żółtą czapeczką samca.

Dzięcioł trójpalczasty Picoides tridactylus  żerujący na olszy.

Czarnogłówka i nie tylko

 Jesienne sikory to najczęściej spotykane ptaki wróblowate. Łatwe do obserwacji na tyle ufne, że potrafią zabierać ziarna słonecznika z dłoni. Przez kilka dni obserwacji karmnika mogłem naliczyć cztery gatunki tych sympatycznych ptaków. Najliczniej występuje bogatka i jest dominującym gatunkiem przy karmniku. Nawet mazurki są przeganiane z kolejki do słonecznika. Ciekawy przypadek nocowania sikory bogatki to wykorzystanie otworu wentylacyjnego piwnicy ziemianki. Wewnątrz piwnicy temperatura nigdy nie spada poniżej zera i ptaki są na tyle odważne, że nawet tolerują obecność ludzi przebywających wewnątrz.

Czarnogłówka (Poecile montanus)

Czarnogłówki (Poecile montanus)

Bogatka zwyczajna (Parus major)

Modraszka zwyczajna (Cyanistes caeruleus)

Bogatka zwyczajna (Parus major) nocująca w otworze wentylacyjnym piwnicy "ziemianki"

Jaszczurka żyworodna

 Gdzie jak gdzie, ale spotkać jaszczurkę na Kruchym Wierchu Połoniny Caryńskiej jest przeżyciem niecodziennym! Szlak niezwykle uczęszczany, pełno ludzi a po porannym chłodzie żyworódka wygrzewała się obok większego głazu. Nic jej tam nie groziło i chyba była obyta z turystami, bo przez dłuższy czas przebywała w naszym towarzystwie.  W Polsce występuje do wysokości 1700 m n.p.m,  więc jeszcze nie był to jej jakiś wyczyn.

Jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara)

Inaczej "żyworódka"