Zwierzęta w piwnicy Józefowa

 Jesienna inwentaryzacja opuszczonej piwnicy na Józefowie to kolejne spotkanie z nowymi zwierzętami. Niestety tym razem przebywał tam tylko jeden gacek, ale za to pojawili się nowi lokatorzy, jest to gromada owadów. Zimują tam motyle oraz komary. Najliczniej reprezentowany gatunek to motyl szczerbówka ksieni i rusałka pawik. Natomiast przedstawicielem rodzaju Culex jest najczęściej występujący komar brzęczący. 

Gacek brunatny (Plecotus auritus)

Gacek brunatny (Plecotus auritus)

Szczerbówka ksieni (Scoliopteryx libatrix)

Owady zimujące w piwnicy na Józefowie

Krętogłów

 Ten ptak zaliczany jest do rodziny dzięciołów, choć to jedyny przedstawiciel krętogłowów w Europie, dość skryty i tajemniczy. Krętogłów to stały już bywalec dziupli na Pogórzu Dynowskim. Dziupla ze starej wypróchniałej olszy co roku jest zajmowana przez te ptaki, mimo, że zawieszona jest bardzo nisko na słupku ogrodzenia. Sukces lęgowy tego sezonu był wysoki i wszystkie ptaki opuściły gniazdo. Jednak przez kilka dni przebywały w pobliżu dziupli i były karmione przez rodziców.

Dziupla krętogłowów ze starej olszy

Dorosły krętogłów (Jynx torquilla) karmiący pisklęta larwami mrówek. W ciągu jednego dnia dorosłe ptaki wykonały 338 przylotów z pokarmem. 

Lęg krętogłowów (Jynx torquilla)

 

Stali bywalcy Józefowa

 Koniec kwietnia to dla części naszej avifauny czas na opuszczenie skrzynek lęgowych. Pierwszymi właściwymi dziuplakami, które wyprowadziły lęgi były puszczyki. W siedlisku Józefowa to już szósty lęg tych najpospolitszych sów. Jak wynika z obserwacji niestety jeden ptak padł ofiarą drapieżnika, (prawdopodobnie) jastrzębia. Sukces lęgowy przez kolejne lata przedstawia się dość dobrze. Józefowo to miejsce urozmaicone krajobrazowo i wyjątkowo sprzyja populacji puszczyków.    

• 2018 r. - 1 pisklę - dwa zginęły zaplątane w sznurek od prasy do słomy
• 2019 r. - 3 pisklęta
• 2020 r. - 4 pisklęta
• 2021 r. - 4 pisklęta
• 2022 r. - 3 pisklęta
• 2023 r. - 6 piskląt
• 2024 r. - 3 pisklęta - jedno zginęło w szponach drapieżnika
• 2025 r. - 5 piskląt 

Dorosłe puszczyki przez dłuższy czas, po opuszczeniu skrzynki lęgowej, przebywają w pobliżu młodych ptaków.

Najmłodszy puszczyk (Strix aluco) z czwórki rodzeństwa.

Najmłodszy puszczyk (Strix aluco) po opuszczeniu skrzynki lęgowej.

Resztki po "uczcie" jastrzębia.

Terytorium lęgowe puszczyków z Józefowa.

Zaskrońce

 Utrzymujący się dzięki bobrom wysoki poziom wody w szuwarze to oprócz roślin błotnych dogodne miejsce dla zwierząt.  Kilka gatunków żab, ropuch oraz rzekotki i kumaki to pokarm dla naszego jedynego wodnego niejadowitego węża, jakim jest zaskroniec zwyczajny. Południowe słońce oraz dogodne warunki siedliskowe jak porzucone żeremie bobrowe, powalony pień brzozy to miejsce godów tych gadów. Przebywało tam 5 samców oraz jedna samica wyraźnie większa od samców. 

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) na opuszczonym żeremiu bobrowym

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) na opuszczonym żeremiu bobrowym

 Miejsce godów zaskrońców zwyczajnych (Natrix natrix)

Żaba jeziorkowa (Pelophylax lessonae) potencjalny pokarm zaskrońca

 

Dzięcioł duży

 Siedlisko Józefowa ciągle się zmienia, wysoki poziom wody w szuwarze wielkoturzycowym spowodował uschnięcie kilku drzew, najbardziej ucierpiały olsze. Takie drzewa to zdecydowanie dogodne warunki do budowy dziupli. Do wykucia dziupli samiec dzięcioła wybrał chorą wierzbę. Właściwie przez cały dzień obserwacji tylko tym się zajmował. Samica przyleciała kilka razy sprawdzając postępy prac, a po zaglądnięciu do środka dziupli odlatywała. 

Siedlisko szuwaru wielkoturzycowego,

 na pierwszym planie, jeszcze pod wodą, okrężnica bagienna (Hottonia palustris)

 

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)

Błonkoskrzydłe (Hymenoptera)

 Koniec lutego i początek marca w 2024 roku to niezwykła pogoda jak na tę porę roku. Nagłe ocieplenie spowodowało kwitnienie wielu wiosennych kwiatów. Jedne z pierwszych owadów, które korzystają z takiej pogody to błonkoskrzydłe, rząd owadów, do którego należą między innymi pszczoły, osy, mrówki. W dolinie rzeki Śliwnicy na Pogórzu Dynowskim o tej porze fenologicznej kwitną lepiężniki, najpierw białe, a następnie różowe. Są wyjątkowo miododajne i często oblatywane przez amatorów nektaru i pyłku. Wybudzona samica trzmiela ziemnego oraz samiec jednej z naszych pszczolinek to pierwsze błonkówki spotkane na kwiatach lepiężnika.

Samiec pszczolinki  (Andrena sp)

Samiec pszczolinki  (Andrena sp)

Trzmiel ziemny - samica (Bombus terrestris)

Trzmiel ziemny - samica (Bombus terrestris)

Dolina rzeki Śliwnicy z lepiężnikiem białym (Petasites albus)

 

  

Dzięcioł czarny

 Widać, że siedliska mocno przekształcone przez bobry sprzyjają także dzięciołom. To już drugi gatunek, który występuję na Józefowie. Usychające olsze, zgryzione przez bobry wierzby, dość szybko stają się miejscem występowania larw owadów. A kilka gatunków naszych ptaków to potencjalni amatorzy ksylofagów. Największym z naszych dzięciołów to dzięcioł czarny. Łatwy do oznaczenia i ze swoim charakterystycznym głosem nie do pomylenia z innymi 9 gatunkami naszych Dendrocopos. Jedną z ciekawych cech są oczy, biało czarne, tak umieszczone, że aż wystają poza czaszkę ptaka. Taka cecha umożliwia mu obserwację terenu nawet w czasie gdy rozkopuje mrowiska. Jest objęty ścisłą i czynną  ochroną gatunkową, choć uznaje się dzięcioła czarnego za gatunek najmniejsze troski. 

Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)

Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)

Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)

Siedlisko dzięcioła czarnego

  

Dzięcioł duży na plantacji leszczyny

 Dzięcioły często wykorzystują zakamarki w drzewach jako miejsca do rozkuwania szyszek, orzechów i innych nasion. Plantacja leszczyny to właściwie stołówka dla ptaków przez cały rok. Już w sierpniu niezdrewniałe orzechy są łatwo dostępnym źródłem pokarmu. Natomiast przez całą zimę i przedwiośnie dzięcioły wyszukują pozostawione orzechy, wykonując niejednokrotnie karkołomne zabiegi, zanoszą je do swoich kuźni. 

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) przy próbie zerwania orzecha.

Dzięcioł duży (Dendrocopos major) nieudana próba zerwania orzecha.

Zimowa kuźnia na pniu leszczyny

Sierpniowa kuźnia dzięciołów.